Chulalongkorn University Office of Academic Resources Home
Collection Management | สำนักงานวิทยทรัพยากร จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย [หอสมุดกลาง], Office of academic resources Chulalongkorn University {Central library]

Collection Management


การคัดเลือกและจัดหาหนังสือ/ทรัพยากรสารสนเทศ

แนวทางการคัดเลือกทรัพยากรสารสนเทศ
ศูนย์พัฒนาและวิเคราะห์ทรัพยากรสารสนเทศ สำนักงานวิทยทรัพยากร จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มีแนวทางในการเลือกทรัพยากรสารสนเทศประเภทต่างๆ ให้ครอบคลุมทุกสาขาที่มีการเรียนการสอนในมหาวิทยาลัย โดยเน้นการจัดหาทรัพยากรสารสนเทศในสาขาวิชามนุษย์ศาสตร์ สังคมศาสตร์ และวิทยาศาสตร์ทั่วไป รวมทั้งวิทยาการในลักษณะสหสาขาวิชาที่ใช้ร่วมกันได้ในทุกสาขาวิชาที่มีการเรียนการสอนในมหาวิทยาลัย นอกจากนี้ยังมีความรับผิดชอบในการดำเนินการจัดหาทรัพยากรสารสนเทศพิเศษต่าง ๆ เช่น สิ่งพิมพ์ที่เป็นผลงานของอาจารย์ และบุคลากร ของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย วิทยานิพนธ์ของนิสิตระดับบัณฑิตศึกษา เป็นต้น ให้มีความครบถ้วนสมบูรณ์ พร้อมเป็นแหล่งอ้างอิงและเป็นคลังปัญญาของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

 

ผู้คัดเลือกทรัพยากรสารสนเทศ
1. บรรณารักษ์ศูนย์พัฒนาและวิเคราะห์ทรัพยากรสารสนเทศ
2. ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะสาขา (Subject Specialists) บรรณารักษ์และนักวิชาชีพสารสนเทศ เป็นผู้เชี่ยวชาญเฉพาะสาขา ร่วมกันคัดเลือกหนังสือในสาขาที่เชี่ยวชาญ
3. ประชาคมจุฬาฯ (Chula Community) ได้แก่ อาจารย์ นักวิจัย นิสิตและบุคลากรของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

 

วิธีการคัดเลือกทรัพยากรสารสนเทศ
1. คัดเลือกจากคู่มือ/เครื่องมือช่วยค้นต่างๆ ได้แก่
     - รายเชื่อสิ่งพิมพ์ของสำนักพิมพ์และร้านค้า ตัวแทนจำหน่ายต่างๆ
     - บทวิจารณ์ แนะนำสิ่งพิมพ์จากหนังสือ วารสารต่างๆ เช่น Library Journal
     - แผ่นปลิว แผ่นพับ ตลอดจนจดหมายประชาสัมพันธ์สิ่งพิมพ์ของหน่วยงานต่างๆ รวมทั้งการประชาสัมพันธ์สิ่งพิมพ์ตามวารสาร หนังสือพิมพ์และสื่ออื่นๆ
     - ฐานข้อมูล, เว็บไซต์ของร้านค้า ตัวแทนจำหน่ายและสำนักพิมพ์ต่างๆ เช่น เว็บไซต์ของสำนักพิมพ์ ISEAS, ศูนย์หนังสือจุฬาฯ เป็นต้น
2. คัดเลือกตามข้อเสนอแนะของผู้ใช้บริการ, อาจารย์, นักวิจัย ฯลฯ ซึ่งอาจเสนอแนะผ่านทาง OPAC หรือเสนอแนะเป็นลายลักษณ์อักษร เช่น จดหมายเสนอแนะ รวมทั้งการเสนอแนะตามที่ฝ่ายฯ ได้ขอความเห็นไป
3. คัดเลือกจากตัวอย่างสิ่งพิมพ์ที่ร้านค้า ตัวแทนจำหน่ายนำมาเสนอขาย ซึ่งสิ่งพิมพ์เหล่านี้บรรณารักษ์ศูนย์พัฒนาและวิเคราะห์ทรัพยากรสารสนเทศจะดำเนินการพิจารณาเบื้องต้นก่อนเพื่อ
     - คัดเลือกออกสิ่งพิมพ์ที่พิจารณาแล้วเห็นว่าไม่สมควรจัดซื้อเข้าห้องสมุด เช่น สิ่งพิมพ์ที่มีเนื้อหาไม่ตรงกับนโยบายการจัดหาของห้องสมุด สิ่งพิมพ์ที่ล้าสมัย เป็นต้น
     - คัดเลือกเข้าสิ่งพิมพ์ที่พิจารณาแล้วเห็นว่าเป็นสิ่งพิมพ์ต้องจัดหาเข้าห้องสมุดเช่น เป็นสิ่งจุฬาฯ สิ่งพิมพ์หายาก สิ่งพิมพ์ประเทศไทย (ภาษาอังกฤษ) ตลอดจนสิ่งพิมพ์อื่นๆที่นอกเหนือจากสาขาวิชาที่บรรณารักษ์ผู้เชี่ยวชาญคัดเลือก และสิ่งพิมพ์ที่พิจรณาแล้วเห็นว่าสมคสรต้องจัดซื้อเข้าห้องสมุด
     - พิจารณาสาขาของสิ่งพิมพ์เพื่อเชิญบรรณารักษ์ผู้เชี่ยวชาญฯ ในสาขานั้นๆ ให้เป็นผู้คัดเลือก
4. คัดเลือกตามร้านจำหน่ายหนังสือ, ตามงานแสดงสิ่งพิมพ์ต่างๆ เพื่อคัดเลือกสิ่งพิมพ์ที่ร้านจำหน่ายหนังสือไม้ได้นำเสนอขาย รวมทั้งเป็นการสำรวจตลาดสิ่งพิมพ์ทำให้ทราบสภาพแนวโน้มของตลาดสิ่งพิมพ์ซึ่งจะเป็นผลดีต่อการจัดซื้อสิ่งพิมพ์

การคัดเลือกและจัดหาสื่ออิเล็กทรอนิกส์

การคัดเลือก

  • สำนักงานวิทยทรัพยากรได้รับคำแนะนำให้บอกรับฐานข้อมูลชื่อใหม่โดยตรงจากคณะ/ภาควิชา/คณาจารย์
  • สำนักงานวิทยทรัพยากรเข้าร่วมบอกรับฐานข้อมูลในลักษณะ consortium กับมหาวิทยาลัยอื่นๆ ในประเทศไทย
  • สำนักงานวิทยทรัพยากรจัดทำแบบสำรวจความต้องการใช้ฐานข้อมูลของคณาจารย์จุฬาฯ
  • คัดเลือกโดยคณะกรรมการพัฒนาและวิเคราะห์การจัดบริการทรัพยากรสารสนเทศอิเล็กทรอนิกส์ สำนักงานวิทยทรัพยากร (Development and Analysis of Services Management of Electronic Information Resources Committee - EIRC)

 

คณะกรรมการพัฒนาและวิเคราะห์การจัดบริการทรัพยากรสารสนเทศอิเล็กทรอนิกส์
คณะกรรมการ

  • ผู้อำนวยการสำนักงานวิทยทรัพยากร (ประธานกรรมการ)
  • บรรณารักษ์และนักเอกสารสนเทศ จาก ศูนย์พัฒนาและวิเคราะห์ทรัพยากรสารสนเทศ
  • บรรณารักษ์และนักเอกสารสนเทศ จาก ศูนย์บริการสารสนเทศเพื่อการเรียนรู้และวิจัย
  • บรรณารักษ์และนักเอกสารสนเทศ จาก ศูนย์เครือข่ายห้องสมุดดิจิทัล จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

หน้าที่
คัดเลือก จัดหา บริหารจัดการ และการให้บริการทรัพยากรสารสนเทศอิเล็กทรอนิกส์ที่เกี่ยวข้องกับฐานข้อมูลเพื่อการค้นคว้าวิจัย รวมทั้งฐานข้อมูลฉบับเต็มอื่นๆ ให้เป็นไปตามนโยบายของสำนักงานวิทยทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ และสอดคล้องกับความต้องการของประชาคมจุฬาฯ

 

เกณฑ์การคัดเลือก

  • ความสอดคล้องกับหลักสูตรการเรียนการสอนและการวิจัยของมหาวิทยาลัย
  • เนื้อหา/ปีที่สืบค้นได้
  • ราคา
  • ส่วนประกอบต่างๆ เช่น รูปแบบการสืบค้น การเข้าถึง การแสดงผล
  • จำนวนสิทธิในการเข้าใช้
  • การจัดส่งสถิติการเข้าใช้
  • เงื่อนไขการบอกรับต่างๆ
  • บริการในการดูแล

 

คู่มือการคัดเลือก

  • Catalog ของผู้ผลิต
  • บทวิจารณ์ในวารสาร, บทความวารสาร
  • ผู้เชี่ยวชาญ, อาจารย์
  • เว็บไซต์สำนักพิมพ์
  • การทดลองใช้
  • การสาธิตจากผู้จำหน่าย/ตัวแทนจำหน่าย
  • เว็บไซต์ห้องสมุดอื่นๆ/การประชุมร่วมกัน

คลังปัญญาจุฬาฯ เพื่อประเทศไทย (CUIR - Chulalongkorn University Intellectual Repository)

ภูมิหลัง (Background)

CUIR คลังปัญญาจุฬาฯ เพื่อประเทศไทย ตั้งขึ้นเพื่อเป็นคลังจัดเก็บและให้บริการสารสนเทศอันเป็นภูมิปัญญาของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ซึ่งจะรวมทั้งผลงานวิจัย วิชาการ ของคณาจารย์ นักวิจัย และนิสิตบัณฑิตศึกษาของมหาวิทยาลัย โดยมุ่งหวังว่าทรัพยากรสารสนเทศเหล่านี้ที่ได้รับการจัดเก็บในรูปดิจิทัล จะเป็นเครื่องอำนวยความสะดวกแก่ประชาคมวิชาการทั้งภายในและภายนอกมหาวิทยาลัย ในการศึกษาค้นคว้า วิจัย เพิ่มเติมต่อยอด ซึ่งจะเป็นการเสริมสร้างความแข็งแกร่งทางวิชาการทั้งในศาสตร์เดียวกันและบูรณาการระหว่างศาสตร์และสามารถพัฒนาระบบการทำงานร่วมกันระหว่างอาจารย์ต่างศาสตร์และระหว่างอาจารย์กับนิสิต และยังจะเป็นการเผยแพร่ชื่อเสียงของมหาวิทยาลัยให้เป็นที่ประจักษ์ในระดับนานาชาติ

 

นโยบาย /Policy

เป็นคลังจัดเก็บและให้บริการสารสนเทศในรูปแบบดิจิทัลอันเป็นภูมิปัญญาของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และเพื่อเผยแพร่งานดังกล่าวให้แก่ชุมชน ทั้งภายในและภายนอกมหาวิทยาลัย เพื่อให้เป็นที่ประจักษ์ รวมทั้งเพื่อเป็นการสงวนรักษาผลงานเหล่านั้นในคงไว้ในระยะยาว (archiving) อีกทั้งใช้เป็นช่องทางในการติดต่อสื่อสารระหว่างนักวิจัยภายนอกและภายในประเทศในประเด็นหรือหัวข้อที่มีความสนใจร่วมกัน

 

มีอะไรในคลัง

  • งานวิจัย (Technical Reports)
  • วิทยานิพนธ์ (Theses)
  • บทความวิชาการ (Journal Articles)
  • ชุดการเรียนการสอน (Learning Materials)
  • การบรรยาย (Lectures)
  • คู่มือแนวปฎิบัติที่ดี (Best Practice Manuals)
  • จดหมายเหตุวิทยบริการ (CAR Archive)
  • ผลงานของศูนย์รูปธรรมศึกษาโปษยะจินดาฯ (Center of Visual Studies)
  • วารสารอิเล็กทรอนิกส์ (E-Journals)

การจัดเรียงทรัพยากรสารสนเทศ

การจัดเรียง หนังสือ วารสาร และสื่อสิ่งพิมพ์ มีความจำเป็นและสำคัญต่อผู้ใช้บริการเป็นอย่างมาก เมื่อผู้ใช้สืบค้นสารสนเทศที่ต้องการจากระบบได้แล้วการเข้าไปหาหนังสือที่ต้องการนั้น ไม่ใช่เรื่องง่ายเลย เมื่อบนชั้นบริการหนังสือมีหนังสือวางเรียงรายอยู่เป็นจำนวนมากการคิดค้นรหัสเพื่อการจัดเรียงหนังสือ จึงเป็นวิธีที่บรรณารักษ์จัดทำขึ้นเป็นการอำนวยความสะดวกให้กับผู้ใช้บริการ


สำนักงานวิทยทรัพยากร จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยใช้การจัดหมวดหมู่ระบบทศนิยมดิวอี้ : DDC ในการจัดเรียงหนังสือทั่วไป ซึ่งแบ่งหนังสือออกเป็นหมวดหมู่ต่าง ๆ เริ่มจากหมู่ใหญ่คือหลักร้อย ไปหาหมู่ย่อยคือหลักสิบ หลักหน่วย ตามลำดับ ดังนี้

000 – วิทยาการคอมพิวเตอร์ สารสนเทศ และงานเขียนทั่วไป

100 – ปรัชญาและจิตวิทยา

200 – ศาสนา

300 – สังคมศาสตร์

400 – ภาษา

500 – วิทยาศาสตร์บริสุทธิ์

600 – เทคโนโลยี

700 – ศิลปะและนันทนาการ

800 – วรรณกรรม

900 – ประวัติศาสตร์และภูมิศาสตร์

ทั้งนี้ในการจัดเรียงทรัพยากรสารสนเทศ ขึ้นชั้นบริการจะจัดเรียงโดย เรียงจากน้อยไปหามาก จากบนลงล่าง จากซ้ายไปขวา 


การจัดเรียงวารสารหรือสิ่งพิมพ์ต่อเนื่อง   

การจัดเรียง ใช้ระบบอักษรตามชื่อวารสาร เรียงจากบนลงล่าง จากซ้ายไปขวา เพื่อความสะดวกในการค้นหาวารสารและจัดเก็บตัวเล่ม จะแยกวารสารเป็น   

  • วารสารภาษาไทย
  • วารสารภาษาต่างประเทศ

การวางชั้นบริการวารสารหรือสิ่งพิมพ์ต่อเนื่อง จะแบ่งโซนชั้นบริการเป็น

  • ชั้นวางวารสารปีปัจจุบัน
  • ชั้นวารสารล่วงเวลา (วารสารเย็บเล่ม)


การจัดเรียงวิทยานิพนธ์

สำหรับวิทยานิพนธ์ ถือได้ว่าเป็นสิ่งพิมพ์พิเศษและมีความสำคัญเป็นอย่างมาก เราจึงได้กำหนดรหัสในระบบการจัดเก็บขึ้นมา 

  • วิทยานิพนธ์ ปี พ.ศ. 2526-2548 ใช้ระบบอักษรในการจัดเก็บ โดยใช้อักษรชื่อผู้แต่งหรือผู้ทำวิทยานิพนธ์ จัดเรียง ก-ฮ และ A-Z
  • วิทยานิพนธ์ ปี พ.ศ. 2549- ปีปัจจุบัน ใช้ระบบปีการศึกษาและเลขทะเบียน

ทั้งนี้ในการจัดเรียงทรัพยากรสารสนเทศ ขึ้นชั้นบริการจะจัดเรียงโดย เรียงจาก น้อยไปหามาก จากบนลงล่าง จากซ้ายไปขวา