กรุงเทพฯ ลักปิดลักเปิด

11 มีนาคม – 15 เมษายน 2548
กรุงเทพฯ ลักปิดลักเปิด

ในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา เส้นพรมแดนระหว่างประเทศ ทั้งในทางภูมิศาสตร์และในทางที่ไม่สามารถจับต้องได้ หรือมองเห็นได้อย่างชัดเจนเช่นทางเศรษฐกิจ ทางวัฒนธรรม และทางสังคม เกิดการเปลี่ยนแปลงไม่เว้นแต่ละวัน เส้นพรมแดนนี้ได้พร่าเลือน ไม่ชัดเจนแน่นอนจากภาวการณ์ที่กลายมาเป็นส่วนหนึ่ง และส่งผลต่อชีวิตประจำวันของผู้คนทั่วทุกมุมโลกในยุคปัจจุบัน เช่นการพยายามจะรวมตัวอย่างต่อเนื่องของสหภาพยุโรป และกลุ่มภูมิภาคต่างๆ ทั่วโลก, การแสดงตัวออกมากขึ้นของชนชายขอบกลุ่มต่างๆ อย่างพวกรักร่วมเพศ เพื่อทวงพื้นที่ที่มากขึ้นทางสังคม การเคลื่อนย้ายอพยพถิ่นฐานของผู้คนหลากหลายเชื้อชาติ การพัฒนาทางเทคโนโลยีการสื่อสาร ซึ่งนำมาซึ่งความเชื่อมของโลกไร้พรมแดน การก่อการร้าย การใช้กำลังทางการเมืองการทหารและเศรษฐกิจ ที่ทำให้เกิดความหวาดหวั่นและหวาดกลัวขึ้นทั่วโลก การสร้างเส้นแบ่งระหว่างโลกตะวันตกและโลกที่ไม่ใช่ตะวันตก โดยเฉพาะโลกอิสลาม อย่างชัดเจนมากยิ่งขึ้น และการเกิดขึ้นใหม่ของลัทธิชาตินิยมหัวรุนแรง ฯลฯ การเกิดขึ้นที่ปรากฏอยู่ที่ต่างๆ ทั่วโลกเหล่านี้ ทำให้ความเข้าใจของเรา เดิมที่มีต่อผู้คนและพื้นที่ ไม่สามารถจะนำมาใช้อธิบายและเข้าใจต่อปรากฏการณ์ทางสังคมใหม่ๆ ที่เกิดขึ้น และนำมาซึ่งความจำเป็นที่ควรต้องมีการทำความเข้าใจ และแสวงหาแนวทางที่จะนำไปสู่ความรู้ และวิธีคิดแบบใหม่ที่เท่าทันความเปลี่ยนแปลงในระดับโลกและระดับท้องถิ่น เป็นแนวทางที่จะช่วยยุติความรุนแรงที่เกิดจากการแบ่งแยกระหว่าง “ตัวตน” และ”ความเป็นคนอื่น” (Self vs Other) หรือ “เขา” และ “เรา” เป็นแนวทางที่ช่วยให้เรามองระบบความสัมพันธ์ของทุกสิ่งแตกต่างไปจากเดิม โดยไม่ติดยึดอยู่กับความเข้าใจแบบเป็นคู่ หรือแบบทวิลักษณ์ เช่น ข้างใน/ข้างนอก ผู้หญิง/ผู้ชาย ส่วนตัว/สาธารณะ เรา/คนอื่น ที่มักจะลงเอยด้วยการให้ความสำคัญที่ไม่เท่าเทียม ซึ่งมักจะนำไปสู่ความรุนแรงไม่ทางใดก็ทางหนึ่งเสมอ

ในส่วนของประเทศไทย โดยเฉพาะกรุงเทพมหานครเอง ในฐานะที่เป็นพื้นที่ส่วนหนึ่งของโลกาภิวัฒน์ ก็ได้มีการเปลี่ยนแปลงไปอย่างมากในทุกๆ ด้าน โดยเฉพาะในภาวะสถานการณ์ปัจจุบัน ที่รัฐให้ความสำคัญกับการใช้พื้นที่ในระดับนโยบาย มีโครงการที่จะจัดระเบียบสังคมผ่านการจัดระเบียบทางพื้นที่ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการแบ่งโซน (zoning) การเปลี่ยนแปลงทางพื้นที่ทั้งทางเศรษฐกิจและทางสังคม อันเกี่ยวข้องกับการที่กรุงเทพฯเป็นหนึ่งในศูนย์กลางภูมิภาค การเพิ่มจำนวนของชาวต่างชาติที่เข้าตั้งถิ่นฐานในประเทศไทย การเคลื่อนย้ายของแรงงานกับภูมิภาคอื่นใกล้เคียง หรือความหลากหลายทางเชื้อชาติ ซึ่งนำมาสู่ความเปลี่ยนแปลงของกิจกรรมทางสังคมและวัฒนธรรมหลายอย่าง เรื่องของพื้นที่ได้เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งในชีวิตประจำวันของเรา โดยที่เราไม่ได้ตระหนักถึงความสัมพันธ์และความสำคัญของมันต่อสิ่งต่างๆ ในชีวิตประจำวัน เรา ในฐานะที่เป็นส่วนหนึ่งของกรุงเทพมหานคร จำเป็นที่จะต้องมีการตั้งคำถามอย่างรีบด่วนต่อการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นมาแล้ว และกำลังจะเกิดขึ้นเหล่านี้ทางพื้นที่ รวมทั้งควรมีการตั้งคำถาม ที่มีความสำคัญต่อการใช้ชีวิตในช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อของการเปลี่ยนแปลง

ในโครงการ “ลักปิดลักเปิด” นี้ จะเปิดโอกาสให้ศิลปินและบุคคลทั่วไป ได้มีโอกาสตั้งคำถาม และทบทวนความสัมพันธ์ระหว่าง บุคคลต่อบุคคล ระหว่างพื้นที่และพื้นที่ ระหว่างคนกับพื้นที่ ระหว่างพื้นที่และการเมือง ระหว่างพื้นที่และเศรษฐกิจ ระหว่างพื้นที่และสิ่งต่างๆ ที่เกี่ยวเนื้องกันจนไม่สามารถจะแยกออกจากกันได้ โดยมีคำไทย “ลักปิดลักเปิด” เป็นจุดเริ่มต้นที่พยายามจะใช้อธิบายถึงสภาวะปัจจุบันของสถานการณ์โลก โดยเฉพาะสถานการณ์ประเทศไทยได้เป็นอย่างดี เพราะฉะนั้นจึงนำมาใช้เป็นจุดเริ่มต้นของการแสวงหาวิธีคิด ที่ไม่ปิดกั้นอยู่ในกรอบความคิดเดิม ที่ไม่สามารถนำมาใช้อธิบายอย่างครบถ้วนในสถานการณ์ปัจจุบันได้อีกต่อไป

ภัณฑารักษ์ร่วม
โสภาวรรณ บุญนิมิตร
มิยา โยชิดะ
www.in-betweenartproject.com

Print Friendly